• GHXHCG trang bị cho chúng ta
  • Những nguyên tắc để suy tư,
  • Những tiêu chuẩn để phán đoán,
  • Những chỉ dẫn để hành động.
Đơn giản hóa những lý do tuyên bố hôn phối vô hiệu
GHXHCG - Đăng ngày 11-9-2015 10:16 PM GMT+7 - Lượt xem: 630

Đức Giáo Hoàng cải tổ các thủ tục những vụ việc hôn nhân để "tuyên bố vô hiệu", nghĩa là mặc dù có những nghi thức công giáo, nhưng các cặp vợ chồng đã không vì thế là thực sự được giao kết bởi "quan hệ hôn nhân".

Rôma – 08/9/2015 (ZENIT.org) Anita Bourdin

Hôm 08/9/2015 vừa qua, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã công bố, bằng tiếng Latinh và tiếng Ý, hai tông thư dưới hình thức "tự sắc" (motu proprio) đơn giản hóa giáo luật của các Giáo Hội Công Giáo Đông Phương (Mitis et misericors Iesus, "Đức Giêsu nhân lành và hay thương xót") và của Giáo Hội Công Giáo La Mã (Mitis Iudex Dominus Iesus, "Chúa Giêsu vị quan tòa nhân hậu") liên quan đến các thủ tục pháp lý nhằm "tuyên bố bất thành" một lễ hôn phối cử hành theo các nghi thức công giáo.

Các vấn đề này đã được nghiên cứu bởi một ủy ban do Đức Giáo Hoàng Phanxicô thiết lập vào tháng 8 năm 2014, dưới sự chủ trì của Đức Cha Pio Vito Pinto, niên trưởng Tòa Thượng Thẩm (Rota sacra romana), ngài đã trình bầy cuộc cải tổ trước báo chí bên cạnh Đức Hồng Y Francesco Coccopalmerio, chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng về giải thích các văn bản giáo luật, (vị này, nd) đã được ĐGH Biển Đức XVI bổ nhiệm vào chức vụ này năm 2007 và đã tấn phong hồng y năm 2012.

Các ngài đã được tháp tùng bởi 4 thành viên của Ủy Ban là : Đức Cha Dimitrios Salachas (Athènes), Đức Cha Luis Francisco Ladarria Ferrer, S.I. (Tiến sĩ đức tin), Đức Cha Alejandro W. Bunge (Rota romana), Đức Cha P. Nikolaus, OFM (Tối cao pháp viện).

Sự đơn giản hóa này là kết quả của một sự chín mùi của toàn Giáo Hội : nó đã được yêu cầu bởi nhiều Thượng Hội Đồng và đã được các giáo luật gia và cả ĐGH Biển Đức XVI mong muốn.

Sự cải tổ nhằm "đưa trở lại Giáo Hội" con "số rất lớn" người công giáo đã "quá thường xuyên né tránh những cấu trúc pháp lý của Giáo Hội vì sự xa cách thể chất cũng như tinh thần".

Theo Đức Giáo Hoàng, "đức ái và lòng thương xót đòi hỏi Giáo Hội như người Mẹ phải tới gần con cái mình đang có cảm tưởng bị rời xa"

Không được "hủy bỏ" một nhiệm tích

Giáo Hội không bao giờ "hủy bỏ" một lễ hôn phối bí tích có hiệu lực, đó là tiền đề của mọi suy nghĩ về luật hôn phối và những lý do "vô hiệu" của quan hệ hôn nhân bí tích.

Các thủ tục này không nhằm "bán rẻ" bí tích hôn phối có hiệu lực –khi các cặp hôn phối giao kết một quan hệ hôn nhân bí tích "không thể chia lìa"-, nhưng nhằm để tránh cho các người phối ngẫu đang có những nghi ngờ về quan hệ hôn phối đã giao kết, những thủ tục nặng nề và khó khăn, nhất là khi trong nội bộ họ có khủng hoảng. Chính là sự thiết lập (hay không) của tính "vô hiệu" này - của sự thiếu vắng bí tích mặc dù có nghi thức-, là vấn đề trong hai văn bản được Tòa Thánh công bố ngày hôm nay.

Sự tuyên bố vô hiệu này phải được cả hai vợ chồng yêu cầu, hoặc là sau một sự bất hòa không không khắc được, không có dự án cho một cuộc hôn nhân mới, hoặc là nhằm để có một cuộc hôn nhân mới, hoặc là để có một sự dấn thân vào một trạng thái khác của đời sống, tu sĩ hay linh mục.

Như thế, không hề nói đến "hủy bỏ" hay "bãi bỏ" một cuộc hôn nhân. Thành ngữ pháp lý, thực chất là "tuyên bố vô hiệu" : nói cách khác, công nhận rằng việc cử hành là "vô hiệu", trong ý nghĩa là đã không có "bí tích", cách khác nữa là "quan hệ hôn nhân" bí tích đã không "thể hiện", bởi vì một trong những yếu tố cốt yếu để bí tích thể hiện, để cho "quan hệ" được giao kết, đã không có trong lúc cử hành nghi thức, mặc dù có lễ nghi bề ngoài. Đó là một sự ghi nhận – "đã không có bí tích" – và không phải một cách "xóa bỏ" phép hôn phối.

Thí dụ quyền tự do : nếu sự đồng ý của một trong hai vợ chồng không có "tự do" – áp lực từ môi trường, từ gia đình, từ các biến cố… - thì không có "bí tích", không có "sự nẩy sinh" của "quan hệ hôn nhân", mặc dù có cử hành nghi thức. Sự tự do trong đồng ý là một điều kiện của bí tích.

Thường khi, các lý do này cũng thiết lập sự thiếu vắng "sự trưởng thành" của các vợ chồng vào lúc họ giao kết với nhau.

Nếu một trong những người phối ngẫu, tiên khởi loại bỏ một trong những thiện ích của hôn phối, nghi thức cử hành có thể tuyên bố là vô hiệu : thí dụ như không chấp nhận có con, hay không chấp nhận một vợ một chồng, vv.

Tạo lập một cuộc cải tổ

Chính ĐGH Biển Đức XVI đã đặt câu hỏi về "niềm tin" của các vị hôn phu : sao hôn phối được cử hành lại không vô hiệu khi các người hứa hôn xin được kết hôn theo đạo trong Giáo Hội công giáo nhưng lại không tin tưởng vào các bí tích, không có lòng tin vào Giáo Hội ?

Đặc biệt vào năm 2006, ngài còn yêu cầu tăng tốc các thủ tục, mong muốn rằng các lý do để tuyên bố hôn phối vô hiệu được giải quyết "trong những thời hạn hợp ý". Ngài dặn dò các vị thẩm phán nên hòa giải, "trong chân lý", những đòi hỏi của các chuẩn mực, với một "lòng nhậy cảm mục vụ". Cũng trong diễn từ đó, ĐGH Biển Đức XVI cũng mời gọi phải "ngăn ngừa" những tình trạng hôn phối vô hiệu, bằng một sự chuẩn bị thích đáng cho hôn phối bí tích. Một điểm được Thượng Hội Đồng năm 2014 nhấn mạnh lần nữa.

Hôn phối bí tích như thế có thể tuyên bố "vô hiệu" theo yêu cầu của một trong hai người phối ngẫu, sau một quá trình điều tra, lắng nghe hai vợ chồng và những người chứng, tại tòa án giáo phận. Vụ án xử vô hiệu dẫn đến phải tuyên bố, hoặc là không có bí tích – không có quan hệ hôn nhân được giao kết mặc dù nghi thức bên ngoài - hoặc là quan hệ hôn nhân bí tích quả là hiện hữu.

Sự cải tổ này đã được yêu cầu bởi những thành viên của Thượng Hội Đồng về Thánh Thể năm 2005 (đề nghị số 40) và bởi Thượng Hội Đồng thứ nhất về gia đình tháng 10/2014, và nó đã được các giáo luật gia mong ước, như Đức Hồng Y Coccopalmerio đã nói trong Thượng Hội Đồng hồi năm ngoái, ngày 09/10/2014.

Cũng không phải là vô ích khi nhắc lại điều mà Đức Hồng Y – thành viên của Ủy Ban – đã nói để nhắc đến sự ra đời của hai văn bản đã được công bố ngày hôm nay. Đức Hồng Y khẳng định việc tìm kiếm "những đường lối pháp lý" để có thể "rút ngắn thủ tục" tuyên bố vô hiệu, nghĩa là, như ngài nói, việc xét xử qua đó Giáo Hội thừa nhận là mặc dù đã có lễ nghi, nhưng thiếu một yếu tố cốt yếu của bí tích để cho phép "nẩy sinh" một quan hệ hôn nhân bí tích. Thường thì đó là "sự từ chối sinh sản", hay "tính bất khả phân", hay "tính một vợ một chồng" trong hôn nhân bí tích công giáo, trong "ràng buộc", nhưng cũng có thể có một "sự thiếu tự do" ưng thuận.

Một giám mục, ngài nói, đã lưu ý Thượng Hội Đồng rằng có nhiều người đã phải di chuyển hàng ngàn cây số để có thể tiếp cận được những thủ tục của giáo phận, nhiều người khác không thể gánh nổi chi phí, cũng như thời gian (một năm rưỡi, quá gay gắt cho một gia đình đang trải nghiệm tình trạng khó khăn rồi).

Sự nhưng không, chống lại các vụ tai tiếng

Trong những khả năng nêu ra, có việc giảm bớt con số các vị thẩm phán (3 vị trước đây) và việc bãi bỏ thủ tục xét xử hai lần (trước đây, "bắt buộc" phải có kháng cáo của công tố nếu lần xử thứ nhất tuyên án vô hiệu), hay việc cho phép một quyết định "cai quản" của chính Đức Giám Mục.

Đức Hồng Y Coccopalmerio cũng đã nhắc nhở ngay rằng Giáo Hội không bao giờ hủy bỏ một phép hôn phối có hiệu lực : Giáo Hội có thể tuyên bố vô hiệu những hôn phối trong đó "thiếu một yếu tố cốt yếu", trong lúc cử hành, nhưng Giáo Hội không hủy bỏ một quan hệ hôn nhân được giao kết một cách có hiệu lực. Ngoại trừ đặc ân của Đức Giáo Hoàng trong trường hợp Rửa Tội tiếp theo hôn phối : Đức Giáo Hoàng có thể ngoại lệ "giải trừ" quan hệ hôn nhân nếu người phối ngẫu tân tòng yêu cầu.

Xét xử cho đến nay không phải là miễn phí, nhưng các giáo phận thường hay ấn định giá trần. Đức Giáo Hoàng đã tuyên bố ủng hộ việc xét xử miễn phí, và đó là sự cải tổ ngài đã tiến hành : từ nay chính các HĐGM phải bảo đảm tính miễn phí của các thủ tục, chỉ dấu mà Giáo Hội thể hiện "tình yêu nhưng không của Đức Kitô". Điều này từ nay sẽ tránh được những lạm dụng gây "tai tiếng" : đã có tòa án hôn phối đòi đến 10.000 đô la Mỹ… Đây là một yêu cầu của các thượng phụ trong Thượng Hội Đồng và Đức Giáo Hoàng đã từng nhắc lại vào tháng 11/2014 rồi khi ngài kêu gọi phải rút ngắn thời gian chờ đợi.

Vai trò của giám mục được tăng cường

Cuộc cải tổ mong muốn, khi tăng cường vai trò của giám mục, tạo dễ dãi cho "sự gần gũi giữa vị thẩm phán và các tín hữu".

Nó ấn định rằng kể từ nay, kháng cáo không còn là bắt buộc nữa : vị thẩm phán là người duy nhất tuyên bố. Như đã đề nghị trong các Thượng Hội Đồng dẫn chiếu trước đây, cuộc cải tổ chứng duyệt việc bãi bỏ sự bắt buộc phải có "hai thẩm phán chính thức", bởi "hai thẩm phán khác".

Mỗi giáo phận, từ nay sẽ có một vị thẩm phán duy nhất dưới trách nhiệm của Đức Giám Mục, mà vai trò được tăng cường. Ngài sẽ phải chắc chắn là vị thẩm phán không được theo chủ nghĩa "qua loa" : đòi hỏi chân lý phải được tái xác nhận đồng thời với lòng thương xót.

Trong các giáo phận nhỏ, giám mục có thể đích thân làm thẩm phán. Ngài cũng là thẩm phán, đương nhiên, khi một vụ án được rút ngắn, đó là trường hợp khi "vụ án xử hôn phối vô hiệu" có được những lý lẽ "đặc biệt hiển nhiên"

Về việc cần kháng cáo, chính tòa giám mục là nơi được cậy nhờ đầu tiên. Trường hợp kêu cứu cuối cùng, các đương sự tiếp tục có thể kháng cáo lên Tòa Thượng Thẩm Rôma (rota romana).

Đi tìm chân lý

Đó là điều mà Đức Hồng Y Coccopalmerio đã gợi ý trong một cuộc tiếp xúc được Zenit phổ biến vào tháng 7/2014 : "Một thủ tục nhanh hơn để tuyên bố hôn nhân vô hiệu là điều chắc chắn được mong đợi. Tất cả sự cải thiện là đúng lúc, tuy nhiên, điều này luôn phải bảo vệ mục đích cốt yếu của thủ tục vốn là đi tìm chân lý".

Và ngài giải thích : "Phải biết hôn phối có hiệu lực hay không. Chúng ta bước một bước về phía trước. Trong ủy ban đặc biệt của thánh bộ chúng ta, chúng ta suy nghĩ từ một thời gian nay về khả năng làm nhẹ bớt thủ tục. (…) Chúng ta đã phân biệt hai giải pháp giả thiết : rút lại còn chỉ một cấp xét xử - dù điều này có vẻ ít thích hợp – hay chủ trương một thẩm phán duy nhất, thay vì thẩm phán tập đoàn (…). Đây chỉ là hai giả thuyết cần phải đào sâu hơn nữa".

Ngài đề nghị "một hình thức can thiệp trực tiếp hơn của giám mục" vốn sẽ có thể "trong nhiều trường hợp, khiến cho thủ tục nhanh hơn".

Đó là điều mà cuộc cải tổ đã mong muốn, là để thực hiện ngay bây giờ trong tất cả các giáo phận và những nghi thức công giáo khác nhau.

Mai Khôi phỏng dịch.

http://www.zenit.org/fr/articles/simplification-des-causes-en-declaration-de-nullite-de-mariage



nghe - xem

Ý chỉ cầu nguyện tháng 8 của Đức Thánh Cha Phanxicô

Nhờ thể thao, chúng ta có thể kiến tạo một nền văn hóa gặp gỡ giữa mọi người để có được một thế giới hòa bình.

Tôi thích mơ ước thể thao như một sự thực hành phẩm giá con người, được biến đổi nhờ tình huynh đệ.

Chúng ta có muốn cùng nhau tập luyện với ý nguyện này hay không? Ước gì thể thao thăng tiến cuộc gặp gỡ huynh đệ giữa các dân tộc và đóng góp cho nền hòa bình trên thế giới.  (Vatican tiếng Việt)

 
tư liệu








liên kết website